konkurs link

newsletter

  • 21.6.2021, Imieniny obchodzą: Alicja, Marta, Alojz
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

"Neymar. Chłopak, który urodził się, by grać w piłkę" - książka

NEYMAR  to historia chłopca, który jak nikt inny potrafi bawić się piłką. To opowieść o dorastaniu na brazylijskich przedmieściach, życiowych wyrzeczeniach i błędach, do których nie wstyd się przyznać. Wreszcie o tym, jak wielkim wsparciem dla piłkarza może być jego rodzina i jak ważne w życiu jest… po prostu być sobą.   

"Mundial. Opowieści niesamowite" - zapowiedź

Kapitan reprezentacji Francji powalający „z byka” rywala w finale mistrzostw świata... Tajemnicza choroba tuż przed rozstrzygającym meczem... Piłkarskie oszustwo stulecia i wyjątkowy pojedynek dwóch gigantów futbolu... O tym wszystkim dowiecie się z tej książki.

Światowy Dzień Walki z Otyłością

Polskie dzieci tyją najszybciej w Europie i nie chcą się ruszać, już co trzeci ośmiolatek ma nadwagę lub otyłość. Coraz częściej najmłodsi zmagają się z chorobami cywilizacyjnymi, typowymi dla starszego pokolenia. 24 października obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Otyłością.

BiegamBoLubię - trenuj razem z PKO Bankiem Polskim

W sobotę 1 kwietnia ruszy ósma już edycja akcji „BiegamBoLubię”, której partnerem strategicznym jest od kilku lat PKO Bank Polski. Na 80 stadionach lekkoatletycznych na terenie całej Polski będą się odbywać bezpłatne spotkania biegowe pod okiem profesjonalistów. Zapraszamy do wspólnego trenowania!

Studia podyplomowe "Psychologia Sportu Pozytywnego dzieci i młodzieży" na SWPS w Katowicach - trwa rekrutacja

Od października 2015 na Uniwersytecie SWPS WZ Katowice ruszają studia podyplomowe "Psychologia Sportu Pozytywnego dzieci i młodzieży". Obecnie trwa rekrutacja na ten ciekawy i przydatny kierunek.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.