konkurs link

newsletter

  • 27.9.2021, Imieniny obchodzą: Damian, Wincenty, Kosma
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

„Neymar. Czarodziej futbolu” - recenzja książki

Chyba każdy chłopiec choć przez chwilę marzył o tym, żeby zostać piłkarzem. Podobnym do tych, którzy dziś brylują na boiskach najlepszych klubów. Jak zaczęła się ich przygoda z futbolem? I co takiego zrobili, że to właśnie oni osiągnęli tak wielki sukces? Nie wiem, jak to było ze wszystkimi piłkarzami, ale wiem, dlaczego Neymar jest nazywany jednym z najlepszych zawodników na świecie.

Dyskopatia – obalamy mity!

Dyskopatia to bardzo szerokie pojęcie choroby krążka międzykręgowego. W potocznym użyciu nazywa się ją również przepukliną lub wypukliną jądra miażdżystego (lub bardziej ogólnie kręgosłupa). Każdy pacjent może mieć inny kształt, rodzaj i zlokalizowanie tej wypukliny, która może (lecz nie musi) uciskać i drażnić korzeń rdzeniowy, rdzeń kręgowy lub inne części kanału kręgowego. W ostrej fazie choroby ucisk ten powoduje ból o różnym nasileniu, drętwienie, mrowienie w kończynach, zaburzenia czucia i osłabienia siły mięśniowej, a nawet niedowład kończyn.

"Dziennik łowcy przygód. Extremalne Borneo" - książka

Wydawnictwo Burda Książki z wielką radością zaprasza w podróż z Szymonem Radzimierskim, autorem książki „Dziennik łowcy przygód. Extremalne Borneo”. Nurkuje z wężami wodnymi, a w dżungli siada obok jadowitych. Modliszkę ratuje, żeby nie utonęła, a sam staje się zabawką dla młodego orangutana, który strzela z jego gumy od majtek!

"Szczęsny..." - książka

Najnowsza książką z bestsellerowej serii Yvette Żółtowskiej-Darskiej #SUPERHEROSI.

Jak nie zniechęcić dziecka do sportu

Dużo mówi się o znaczeniu aktywności i ruchu w rozwoju dzieci. Nie tylko sama kondycja i dobra forma liczy się najbardziej, równie ważne jest kształtowanie odpowiednich nawyków i nauka, że sport to zdrowie i doskonała zabawa. Wielu rodziców popełnia jednak wciąż te same błędy, zniechęcając swoje dzieci w efekcie do aktywności i osiągając zupełnie odwrotny, do zamierzonego, efekt.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.