konkurs link

newsletter

  • 18.9.2020, Imieniny obchodzą: Irena, Stanisław, Józef
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

Zimowy Narodowy, czyli raj dla aktywnych

Jakiś czas temu zastanawialiśmy się, czy kiedyś w Warszawie powstanie kryte rolkowisko. A tu proszę - na początku stycznia z wielką pompą ruszył projekt Zimowy Narodowy, w ramach którego na płycie Stadionu uruchomiono największe w Polsce kryte lodowisko, wydzielone miejsce dla rolkarzy i boiska do badmintona, za to kilka dni później na jednym z parkingów otwarto skatepark. Do 20 lutego wszyscy miłośnicy tych dyscyplin mogą szaleć do woli.

PKO Bank Polski partnerem akcji SportGeneracja 2016

Od 4 kwietnia PKO Bank Polski zaprasza szkoły podstawowe do zapisywania ich drużyn i udziału w rywalizacjach sztafetowych SportGeneracja. Eliminacje wystartują w maju w 12 miastach Polski, a finał akcji odbędzie się podczas 2. PKO Biegu Charytatywnego 17 września 2016 r.

Rusza Olimpiada szachowa w Gruzji!

Nasza Kadra Narodowa w Szachach będzie walczyć o najwyższe lokaty podczas wyczerpującego, bo aż 12-dniowego turnieju, jakim jest rozgrywana co dwa lata Olimpiada szachowa. Dwa silne, polskie, pięcioosobowe zespoły – kobiecy i męski - zmierzą się z najlepszymi reprezentantami innych krajów. W sumie w olimpiadzie bierze udział ponad 1600 zawodników ze 190 państw z całego świata. Najważniejsza impreza szachowa zostanie rozegrana w Gruzji w miejscowości Batumi między 24 września a 5 października 2018 roku.

Na narty tylko z Twoją Kartą Podróże

Sezon narciarski coraz bliżej. Miłośnicy zimowych aktywności, białego puchu oraz górskich krajobrazów już wyczekują chwil, które spędzą szusując na stokach. Czy ty też planujesz taki wyjazd? Na pewno szukasz atrakcyjnego miejsca, kompletujesz odpowiednie ubrania, kupujesz lub serwisujesz sprzęt, pracujesz nad kondycją. Spraw do załatwienie przed tego typu wyjazdem jest co niemiara, zwłaszcza, gdy towarzyszą nam dzieci. Czy pamiętasz o wszystkim? 

Rewolucyjne zmiany w Turnieju „Z Podwórka na Stadion o Puchar Tymbarku”. Startuje XIV edycja

W poniedziałek, 20 stycznia, wystartowały zapisy do XIV edycji Turnieju „Z Podwórka na Stadion o Puchar Tymbarku”. Od tego roku w formule rozgrywek nastąpią duże zmiany. Turniej będzie obejmował kategorie wiekowe U-10 oraz U-12, a najlepsze drużyny z każdego województwa zagrają w finale ogólnopolskim rozgrywanym na Stadionie Narodowym. Zwycięzcy wyjadą na mecz Niemcy – Polska.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.