konkurs link

newsletter

  • 24.9.2022, Imieniny obchodzą: Dora, Gerard, Teodor
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

Premiera filmu dokumentalnego "Kumple"

8 kwietania odbędzie się premiera niezykłego filmu dokumnetalnego „KUMPLE” w reżyserii Joanny Kaczmarek.
 

„Na boisku” – premiera pierwszego tomu nowej serii

Sport jest twoją pasją? Jesteś kibicem, który nie ominie żadnego meczu, żadnej relacji z olimpiady? A może marzysz o tym, by zacząć uprawiać sport, ale nie wiesz, jaką dyscyplinę wybrać? Niezależnie od tego, do której z opisywanych grup należysz, seria Wybieram swój sport Łukasza Olkowicza jest dla ciebie. Pierwszy tom pt. „Na boisku” ukaże się już 5 października nakładem wydawnictwa Polarny Lis!

"Nadwaga i otyłość u dzieci" - książka

Problem nadwagi staje się coraz większym zagrożeniem. Borykają się z nim nie tylko dorośli, ale także, i to coraz częściej, dzieci. Dodatkowo złe przyzwyczajenia żywieniowe w czasie dzieciństwa zwiększają zagrożenie otyłością w dorosłości.  Aby zapewnić naszym dzieciom w przyszłości zdrowe życia, musimy już teraz, w okresie dzieciństwa, zmierzyć się z tym wyzwaniem.

Rodzic, trener, nauczyciel – zwycięska drużyna Twojego dziecka - darmowy ebook

Rodzice, nauczyciele i trenerzy, którym zależy na wspieraniu wielotorowego rozwoju dzieci, mogą od dziś skorzystać z darmowego ebooka, przygotowanego przez dra Łukasza Panfila, specjalizującego się we wspieraniu rozwoju sportowego dzieci i młodzieży przez najbliższe otoczenie. Ebook dostępny jest na stronie www.upyou.pl/Zwycieska-Druzyna.

"Wygibasy z naszej klasy" - coś wyjątkowego dla twojego dziecka!

W ostatnim czasie na rynku dla dzieci pojawił się wyjątkowy multimedialny produkt. Jest to płyta "Wygibasy z naszej klasy" wydana przez Magic Records, i skierowana do dzieci w wieku 4-12 lat, składa się na nią cd+dvd na których znajduje się 6 piosenek i 6 odpowiadających im teledysków, każdy z nich zawiera innego rodzaju ćwiczenia. 

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.